Handleiding Buurtpreventie Zaanstreek

Handleiding Ogen & Oren project Zaanstreek-Waterland

Inleiding

Hoofdstuk 1 – Buurtpreventie

1.1 Wat is buurtpreventie?
1.2 Wat is buurtpreventie niet?
1.3 Wat is het doel van buurtpreventie?
1.4 Waarom buurtpreventie?

Hoofdstuk 2 – Organisatie van buurtpreventie

2.1 Starten met buurtpreventie
2.1.1 Werving van deelnemers voor buurtpreventie
2.1.2 Eisen aan de deelnemers
2.1.3 Aanstellen van buurtpreventieleden
2.1.4 Beëindigen van buurtpreventie
2.2 Taken leden buurtpreventieteam
2.2.1 Coördinator c.q. plaatsvervangend coördinator buurtpreventie
2.2.2 Medewerker buurtpreventie
2.3 Bevoegdheden leden buurtpreventieteam
2.4 Teamafspraken
2.5 Praktische tips

Hoofdstuk 3 – Samenwerking met partners

3.1 Gemeente
3.1.1 Meldingen doen bij gemeente
3.2 Politie
3.2.1 Meldingen doen bij politie.
Hoofdstuk 4 – Overlegstructuren buurtpreventie
4.1 Overleg buurtpreventieteam
4.2 Coördinatorenoverleg
Hoofdstuk 5 – Randzaken buurtpreventie
5.1 Vrijwilligersverzekering

 

Hoofdstuk 1 – Buurtpreventie

1.1 Wat is buurtpreventie?

Buurtpreventie is een vorm van burgerparticipatie waarbij bewoners zich organiseren om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid en veiligheid van een buurt, wijk of dorp. Buurtpreventie wordt opgestart door de bewoners zelf en vanuit een gevoel medeverantwoordelijk te zijn voor de leefbaarheid en veiligheid in de wijk .

 

1.2 Wat is buurtpreventie niet?

Er bestaat regelmatig onjuiste beeldvorming over buurtpreventie. Bij buurtpreventie wordt soms gedacht aan knokploegen van bewoners die ‘s avonds de wijk intrekken om de boel in de gaten te houden en boeven te vangen. Ook wordt soms gedacht dat leden van buurtpreventie meer bevoegdheden hebben dan andere bewoners. Dit is beiden absoluut niet het geval. Buurtpreventie heeft alles te maken met het openhouden van de ogen en oren zonder enkel risico te nemen. De buurtpreventie leden hebben dezelfde taken en bevoegdheden als iedere andere bewoner. Het voor eigen rechter spelen of inbreuk maken in het privéleven van anderen heeft dan ook niets met buurtpreventie te maken.

1.3 Wat is het doel van buurtpreventie?

Het doel van buurtpreventie is het vergroten van de leefbaarheid- en de veiligheidsgevoelens in de wijk of buurt. Dit kan worden bereikt door het vergroten van de sociale cohesie. Samen sterk, betrokken en actief voor de eigen wijk.

 

1.4 Waarom buurtpreventie?

Buurtpreventie kan een bijdrage leveren aan het terugdringen van overlast, zwerfvuil, vernielingen en criminaliteit (zoals woninginbraken). Buurtbewoners kennen hun buurt of wijk als geen ander. Zij weten vaak op welke tijdstippen bepaalde zaken zich voordoen. Buurtbewoners die zich in willen zetten voor hun wijk zorgen voor extra ogen en oren in de omgeving en vergroten de veiligheidsgevoelens.

 

Hoofdstuk 2 -Organisatie van buurtpreventie

Wilt u samen met buurtbewoners een bijdrage leveren aan de veiligheid en leefbaarheid in uw wijk? In dit hoofdstuk leest u hoe u mee kunt doen aan buurtpreventie en andere belangrijke zaken met betrekking tot buurtpreventie.

 

2.1 Starten met buurtpreventie

Aanmelden als coördinator of lid van een buurtpreventieteam kan via deze link. Op deze site kunt u zien of er al een team in uw wijk is gestart. Is er nog geen buurtpreventieteam in uw wijk gestart? Hieronder leest u hoe u buurtpreventie in uw wijk opstart.

 

2.1.1 Werving van deelnemers voor buurtpreventie

  • Als u wilt starten met een buurtpreventieteam, probeer dan samen met buurtgenoten te polsen of er behoefte is aan buurtpreventie in de wijk. Dit kunt u onder andere doen door contact op te nemen met de wijk-/bewonersvereniging en/of het Sociaal Wijkteam. Om meer deelnemers te werven kunt u een oproep doen in uw wijkblad of op drukbezochte locaties in de wijk flyers over het Ogen en Oren project uitdelen.
  • Als u contact heeft gehad met buurtbewoners en er heeft een groep bewoners aangegeven mee te willen doen (richtlijn 10 bewoners), meld uw team dan aan bij de gemeente via ogenenoren@zaanstad.nl Er wordt vervolgens een bijeenkomst georganiseerd waarbij de politie (wijkagent) voorlichting geeft over onder andere het melden van verdacht gedrag. Het buurtpreventieteam gaat pas van start na de voorlichting.
  • Hoe groot het aantal kandidaten bij de start moet zijn, is afhankelijk van de behoefte en de manier waarop u invulling geeft aan buurtpreventie. Indien het buurtpreventieteam nastreeft om elke dag of avond een koppel te laten lopen en ervan uitgaande dat elke deelnemer twee keer per maand wil lopen, dan heeft u ongeveer 30 leden nodig. Bij minder leden kunt u gewoon van start gaan, de ervaring wijst uit dat het aantal vrijwilligers gedurende de inzet van buurtpreventie zal toenemen. U kunt van start gaan met een aantal avonden per week of per maand, afhankelijk van het aantal leden.
  • Als er nog geen coördinator is aangesteld, dan wordt deze in onderling overleg gekozen.
    Er wordt geadviseerd om tevens één of twee personen aan te wijzen die de coördinator ondersteuning kunnen bieden.

 

2.1.2 Eisen aan de deelnemers

Deelnemers:

  • zijn meerderjarig.
  • zijn integer, betrouwbaar en van onbesproken voorbeeldgedrag .
  • nemen deel aan preventieve voetrondes in de wijk of buurt.
  • dragen tijdens de voetronde zo veel mogelijk het gele uitgereikte hesje, waardoor zij goed
    zichtbaar zijn voor alle buurtbewoners.
  • gedragen zich tijdens de voetronde niet provocerend of gewelddadig .
  • nuttigen geen alcoholhoudende drank of geestverruimende middelen voor of tijdens de deelname aan buurtpreventie ;
  • grijpen bij verdachte situaties nooit zelf in, maar nemen te allen tijde contact op met de politie (112 bij spoed en 0900-8844 bij minder spoed).

 

2.1.3 Aanstellen van buurtpreventieleden

  • Nieuwe coördinatoren wordt gevraagd een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) te overleggen aan de gemeente alvorens zij starten met hun werkzaamheden . De kosten voor de aanvraag worden door de gemeente vergoed.
  • Nieuwe buurtpreventieleden kunnen zich aanmelden bij de coördinator van de wijk.
  • De buurtpreventieleden ontvangen van hun coördinator een geel hesje. Deze zijn eigendom van de gemeente Zaanstad en dienen bij beëindiging van het project ingeleverd te worden bij de coördinator.

 

2.1.4 Beëindigen van buurtpreventie

  • Coördinatoren die willen stoppen met buurtpreventie melden dit bij de gemeente (afdeling Openbare Orde & Veiligheid). De lopende activiteiten worden zorgvuldig afgerond en het gele hesje wordt bij de gemeente ingeleverd.
  • Buurtpreventie medewerkers die willen stoppen met buurtpreventie melden dit bij hun coördinator. De lopende activiteiten worden zorgvuldig afgerond en het gele hesje wordt bij de coördinator ingeleverd.

 

2.2 Taken leden buurtpreventieteam

De coördinator heeft andere taken dan een medewerker buurtpreventie. In deze paragraaf
kunt u lezen wat er van u als coördinator of medewerker buurtpreventie wordt verwacht.

 

2.2.1 Coördinator c.q. plaatsvervangend coördinator buurtpreventie

  • Draagt zorg voor de werving van vrijwilligers voor buurtpreventie.
  • Houdt de lijst met alle deelnemers van het buurtpreventieteam actueel.
  • Houdt bij welk lid over welk (genummerde) gele hesje beschikt.
  • Treedt op als eerste aanspreekpunt voor de medewerkers buurtpreventie en externe
    partners.
  • Stelt een rooster op waarin is opgenomen wie wanneer welke route loopt. Om als buurtpreventieteam effectief te zijn, is het goed om niet voorspelbaar te worden en constant verschillende routes op wisselende tijdstippen te lopen.
  • Verzamelt de meldingen en geeft meldingen door aan de juiste instanties.
  • Neemt deel aan de coördinatoren overleggen op het Stadhuis is (vier keer in het jaar).
  • Initieert overleggen met het buurtpreventieteam.
  • Voorziet de teamleden van informatie van externen.
  • Spreekt teamleden aan op hun gedrag en/of het niet nakomen van afspraken wanneer dit
    noodzakelijk blijkt.
  • Loopt in wisselende samenstellingen met leden van het buurtpreventieteam rondes.
  • Voert de taken uit die de medewerker buurtpreventie ook uitvoert (zie volgende alinea).

 

2.2.2 Medewerker buurtpreventie

  • Loopt rondes door de wijk met andere leden van buurtprevent ieteam (altijd minimaal twee
    leden).
  • Belt 112 bij spoed of heterdaad (iedere seconde telt); het gaat dan om spoedeisende hulp bij direct levensbedreigende situaties , het signaleren van een verdachte situatie of bij getuige zijn van een misdrijf. Belt 0900-8844 bij niet-spoedeisende situaties.
  • Noteert gebreken in de openbare ruimte en maakt per constatering een melding openbare ruimte via www.zaans tad.nl (met smartphone mogelijk) of belt het Klant Contact Centrum van de gemeente Zaanstad via 14075.
  • Spreekt buurtgenoten aan op gedrag, bijvoorbeeld bij het constatere n van een inbraakgevoelige situatie (raam/deur open , sleutel in de voordeur, vuilniscontainer/ladder naasUonder schutting/raam, waardevolle spullen in het zicht, geen verlichting, fiets niet op slot, etc.).
  • Spreekt buurtgenoten aan en informeert hen over het Ogen en Oren project en eventuele bijzonderheden in de wijk.
  • Geeft bijzonderheden door aan de coördinator.

 

2.3 Bevoegdheden leden buurtpreventieteam

Nederland kent een systeem van rechtshandhaving waarbij de politie strafbare feiten
opspoort onder het gezag van het Openbaar Ministerie (OM). Het OM brengt verdachten voor de strafrechter . Bewoners kunnen behulpzaam zijn bij het oplossen van strafbare feiten. Dit kunnen zij doen door informatie met betrekking tot verdachte situaties, misdrijven en/of overlastzaken aan de politie door te geven. Bewoners die aan buurtpreventie deelnemen hebben dezelfde taken en bevoegdheden als iedere andere burger en nemen geen enkel risico. Het buurtpreventieteam heeft alleen een signalerende functie en grijpt niet zelf in.

 

2.4 Teamafspraken

Om ervoor te zorgen dat buurtpreventie zo optimaal mogelijk wordt ingezet, is het belangrijk
dat de leden zich aan de volgende basisafspraken houden:

  • Op de geplande tijdstippen, waarbij medewerkers zijn ingeroosterd, wordt het gele hesje gedragen. De deelnemers zijn herkenbaar als zij het gele hesje dragen. Uit ervaringen blijkt dat bewoners de buurtpreventieleden dan eerder aanspreken en voorzien van informatie. Daarnaast krijgt het buurtpreventieteam (meer) bekendheid in de wijk als de leden zichtbaar aanwezig zijn en wordt voorkomen dat buurtgenoten de politie bellen, omdat zij mensen bijvoorbeeld verdacht door de wijk zien lopen. Als laatste zijn de buurtpreventieleden ook voor de politie herkenbaar als zij hun gele hesje dragen. Indien er een melding is gedaan van een verdachte situatie, ziet de politie bij het ter plaatse komen direct wie er bij het buurpreventieteam horen.
  • Deelnemers onthouden zich van de toepassing van geweld, geweldsmiddelen en
    provocerende gedrag.
  • Deelnemers nuttigen geen alcoholhoudende drank of geestverruimende middelen voor of tijdens de deelname aan buurtpreventie.
  • In geval van dreigende escalatie alsmede bij constateringen (heterdaad) van vandalisme.
    dient contact opgenomen te worden met de politie via 112.
  • Door de deelnemers worden eventuele bevindingen die bestemd zijn voor de politie (geen verdachte situaties I heterdaad situaties) doorgegeven aan de coördinator buurtpreventie die het aanspreekpunt is voor de politie.

 

2.5 Praktische tips

In deze paragraaf staan een aantal tips die kunnen bijdragen aan het zo optimaal mogelijk
inzetten van het buurtpreventieteam :

  • Maak afspraken over wie, wanneer, welke route loopt. Afhankelijk van de behoefte van de leden van het buurtpreventieteam dient onderling duidelijk te worden wanneer de leden willen lopen, hoe vaak zij willen lopen en op welke tijdstippen . Dit zal per lid verschillen. Het ene lid zal vaker in de gelegenheid zijn om een ronde te lopen dan een ander lid. Het is belangrijk om hiermee rekening te houden.
  • Stel prioriteiten vast waar het buurtpreventieteam op let. Om met hetzelfde doel voor ogen de straat op te gaan is het goed om afspraken te maken waar de leden van het
    buurtpreventieteam op letten. In eerste instantie wordt aangeraden om de focus te leggen op het doorgeven van verdachte situaties en heterdaad situaties aan de politie. het doorgeven van gebreken in de openbare ruimte aan de gemeente en het wijzen van buurtgenoten op inbraakgevoel ige situaties.
  • Registreer de meldingen. Wanneer het buurtpreventieteam meerdere avonden per week loopt, is de kans aanwezig dat verschillende leden dezelfde zaken constateren. Het is belangrijk om te registreren welke zaken zijn geconstateerd en waarvan melding is gedaan . Daarmee wordt voorkomen dat er dubbele meldingen worden gedaan . Tevens wordt op deze manier inzichtelijk welke meldingen zijn afgehandeld.
  • Meld u aan bij Burgernet via www .burqernet.nl. Tijdens een loopronde kan het voorkomen dat er zich een ernstige situatie voordoet, zoals diefstal of inbraak, doorrijden na een aanrijding , beroving of een vermist persoon. Bewoners die zich hebben aangemeld bij Burgernet ontvangen op dat moment een spraak-, sms- of appbericht met het verzoek uit te kijken naar een persoon en/of voertuig . Deelnemers met informatie kunnen rechtstreeks met de meldkamer bellen via het gratis Burgernetnummer 0800- 0011. De informatie wordt direct doorgegeven aan politie in de buurt.
  • Zorg voor bekendheid van het buurtpreventieteam om het resultaat van buurtpreventie verder te vergroten en het aantal deelnemers uit te breiden. Om dit te realiseren kunt u met enige regelmaat een bericht plaatsen in het wijkblad en een bericht verspre iden via sociale media.

 

Hoofdstuk 3 – Samenwerking met partners

Met verschillende partijen zetten we ons in voor de leefbaarheid en veiligheid in Zaanstad . In dit hoofdstuk is inzichtelijk gemaakt wat u van de partners kunt verwachten als het gaat om buurtpreventie . De coördinatoren fungeren als aanspreekpunt voor de gemeente en politie.

 

3.1 Gemeente

  • De gemeentelijke afdeling Openbare Orde & Veiligheid is het aanspreekpunt voor externe partners en de coördinatoren buurtpreventie voor alles wat betrekking heeft op buurtpreventie.
  • Deze afdeling organiseert één keer per kwartaal een coördinatorenoverleg op het Stadhuis .
  • Biedt gele hesjes met de tekst ‘BUURTPREVENTIE , Ogen en oren in de wijk ‘ aan de coördinatoren van de buurtpreventieteams aan.
  • Biedt de buurtpreventieteams notitieblokjes en pennen aan.
  • Laat flyers drukken.
  • Biedt ondersteuning bij communicatie over het Ogen en Oren project en het werven van deelnemers.
  • Vergoedt de VOG (Verklaring Omtrent Gedrag) aanvragen voor de coördinatoren.
  • Coördineert de algemene informatie op de gemeentelijke website.
  • Brengt buurtpreventie frequent onder de dacht intern en extern.
  • Stelt de Handleiding Buurtpreventie bij indien nodig.

 

3.1.1 Melding doen bij gemeente

Bij de gemeente Zaanstad kunt u terecht met meldingen over gebreken in de openbare ruimte en over lastzaken. Alles wat defect is of volgens u beter kan in de openbare ruimte kunt u doorgeven . Via www .zaanstad .nl (melding maken) kunt u een melding openbare ruimte doen over bijvoorbeeld een kapotte lantaarnpaal , onkruid, zwerfafva l, hondenpoep,
verkeersveiligheid, geluids-en jeugdoverlast.

De site is goed te gebruiken met uw smartphone. Zo kunt u op straat direct een melding doorgeven . Als het u niet lukt om de melding digitaal door te geven , dan kunt u ook bellen naar het Klanten Contact Centrum van de gemeente via 14075.

Uw melding wordt vervolgens doorgegeven aan de verantwoordelijke afdeling. Dit kan ook een externe partij zijn. Aan iedere melding is een normtijd gekoppeld. Dit is de periode dat een melding afgehandeld moet zijn. Zodra u een melding heeft doorgegeven , ontvangt u per e-mail een bevestiging waarin staat beschreven wat de normtijd voor het behandelen van uw melding is. Ook ontvangt u een e-mail wanneer uw melding is afgehandeld.

 

3.2 Politie

In Zaanstad heeft iedere wijk één of meerdere wijkagenten . Het Basisteam Zaanstad van de politie is verantwoordelijk voor de totale politiezorg in de wijken binnen het bewakingsgebied . De wijkagent is het gezicht , de schakel en het aanspreekpunt voor het Basisteam Zaanstad en houdt zich bezig met de wijk zorg, zoals sociale problemen, maar ook met zaken als overlast , kleine criminaliteit, milieu en verkeer . De wijkagent wordt in zijn of haar taak ondersteund door de noodhulp, meldkamer en andere gespecialiseerde politiediensten en is voortdurend bezig met het verbeteren en vergroten van de veiligheid in uw wijk of buurt.

De wijkagent onderhoudt contact met externe partners, zoals de gemeente en maatschappelijke organisaties . Met deze organisaties worden problemen besproken en wordt overlegd hoe de problemen adequaat aangepakt kunnen worden , en door wie. Informatie uit de buurt is daarbij van essentieel belang . Via https://www.politie.nl/miin-buurt kunt u zien wie uw wijkagent is.

In het kader van buurtpreventie heeft de wijkagent de volgende taken:

  • Bij de start van een buurpreventieteam maakt de wijkagent kennis met de coördinator en de leden van het team . Hierbij geeft de wijkagent voorlichting over het melden van verdacht gedrag (aan de hand van een voorlichtingsfilm) en de bevoegdheden van bewoners. Het buurtpreventieteam gaat pas van start na de voorlichting.
  • De wijkagent bespreekt naar behoefte zaken in de wijk met de coördinator . De wijkagent en coördinator bepalen gezamenlijk de frequentie hiervan. De informatie die gedeeld wordt is niet herleidbaar naar personen (Wet Bescherming Persoonsgegevens).
  • De wijkagent loopt incidenteel mee met het buurtpreventieteam en doet dit in samenspraak met de coördinator.
  • Eén keer in de drie maanden wordt er een coördinatorenoverleg georganiseerd op het
    Stadhuis waarbij er een wijkagent aanwezig is.
  • Indien nodig overlegt de wij kagent tussentijds met de gemeente.

 

3.2.1Melding doen bij politie

Bel in situaties waar iedere seconde telt altijd 112. Daar pakt u daders mee! Als u de meldkamer belt, wordt u het volgende gevraagd:

  • De exacte plaats van het delict (adres).
  • Een omschrijving van hetgeen er plaats vindt.
  • Een signalement van de dader(s) en een eventueel gebruikt voertuig;
  • Let bij de dader op leeftijd, lengte, huidskleur, haardracht, tatoeages , kleding,
    schoenen en opvallende kenmerken.
  • Let bij het voertuig op kenteken, merk en type, kleur en bijzonder kenmerken.
  • Probeer een foto te maken van de personen, voertuigen en/of situatie
    (deze foto wordt alleen gedeeld met de politie en niet via sociale media kanalen).

Heeft u iets gezien dat u aan de politie wilt doorgeven, maar waarvoor het niet nodig is dat de politie acuut ter plaatse moet komen? Bel 0900-8844, geen spoed wel politie! Of vul op www.politie.nl het meldformulier in.

Wilt u een melding doen , maar liever anoniem blijven? Bel dan Meld Misdaad Anoniem via 0800-7000 (maandag tot en met vrijdag van 08.00-24.00 uur en zaterdag , zondag en feestdagen van 09.00-17.00 uur). Bij Meld Misdaad Anoniem kunt u anonieme informatie geven over ernstige misdaad, zoals moord en doodslag , overvallen , brandstichting , wapen- of
mensenhandel , fraude of schendingen van integriteit.

 

Hoofdstuk 4 – Overlegstructuren buurtpreventie

Om buurtpreventie goed te laten verlopen is afstemming noodzakelijk . Zowel binnen het team, als met de buurtpreventieteams onderling om van elkaar te leren en om knelpunten die worden ervaren met elkaar te bespreken en gezamenlijk op te lossen. In dit overzicht worden de verschillende overleggen beschreven.

 

4.1 Overleg buurtpreventieteam

De coördinator buurtpreventie zal, gelet op de behoefte van het team , een aantal keren per jaar overleg voeren met het buurtprevent ieteam. Zaken als het rooster, waar loop je tegen aan, waar heb je behoefte aan etc. kunnen aan bod komen. Indien er behoefte is, kan de coördinator ook partijen uitnodigen om aan te sluiten bij het overleg, zoals de gemeente , de wijkagent of het Sociaal Wijkteam.

 

4.2 Coördinatorenoverleg

Vier keer per jaar organiseert de gemeente het coördinatorenover leg. Hierbij zijn de coördinatoren en/of de plaatsvervangende coördinatoren buurtpreventie aanwezig.Tijdens dit overleg worden zaken besproken die de buurtprevent ieteams raken. Denk hierbij aan de behoefte aan voorlichting , aantal vrijwilligers , financiën etc. Indien er behoefte is aan
specifieke informatie die relevant is voor de uitvoering voor buurtpreventie , worden partijen uitgenodigd om een nadere toelichting te geven.

 

Hoofdstuk 5 – Randzaken buurtpreventie

5.1 Vrijwilligersverzekering

Deelnemers aan buurtpreventie vallen onder de vrijwilligersverzekering van de gemeente Zaanstad . De vrijwillige reisverzekering is bedoeld voor iedere vrijwilliger die in georganiseerd verband onverplicht en onbetaald werkt om anderen en/of de samenleving te helpen. Deze verzekering is voor iedere vrijwilliger die actief is in de gemeente of actief is voor een organisatie uit de gemeente .

Als u schade heeft, dan kunt u een claim indienen door het schade aangifteformulier in te vullen, zoek naar vrijwilligersverzekeringtps://www.zaanstad.nl/mozard/!suite05.scherm1239?mNch=345481 De gemeente stuurt de claim naar verzekeraar Centraal Beheer Achmea. De schade wordt rechtstreeks door Centraal Beheer met de vrijwilliger afgewikkeld. Vragen over de stand van zaken rondom de afhandeling kunnen rechtstreeks aan Centraal Beheer worden gesteld.